Proces starzenia się skóry – jak przebiega, dlaczego skóra się starzeje i co przyspiesza ten proces?

Starzenie się skóry to naturalny, wieloczynnikowy proces biologiczny, podczas którego z czasem zmienia się jej budowa, zdolność do regeneracji oraz sposób funkcjonowania. Najważniejsze wnioski: 

• Proces starzenia się skóry nie przebiega według jednego schematu – wpływają na niego zarówno procesy zachodzące wewnątrz organizmu, jak i czynniki środowiskowe.

• Promieniowanie UV jest jednym z najważniejszych czynników zewnątrzpochodnych przyspieszających proces starzenia się skóry.

• Z wiekiem spada w skórze poziom kolagenu i elastyny, ponieważ fibroblasty – komórki odpowiedzialne za ich produkcję – stają się mniej aktywne. 

Jak przebiega proces starzenia się skóry? 

Proces starzenia się skóry nie zachodzi nagle – to stopniowe zmiany związane m.in. ze spadkiem aktywności metabolicznej komórek skóry, które z czasem obejmują zarówno jej powierzchnię, jak i głębsze warstwy. W efekcie skóra coraz wolniej się odnawia, a jej zdolność do regeneracji i utrzymywania prawidłowej struktury słabnie. 

Jedne z najbardziej kluczowych zmian zachodzą w skórze właściwej, gdzie znajdują się włókna kolagenu i elastyny odpowiadające za jej sprężystość, elastyczność i wytrzymałość. Z czasem ulegają one stopniowej degradacji – stają się bardziej fragmentaryczne i mniej uporządkowane, a fibroblasty – czyli komórki odpowiedzialne m.in. za produkcję kolagenu, stają się mniej liczne i aktywne, przez co skóra traci swoje możliwości odbudowy, a to przekłada się na utratę jędrności i elastyczności. 

Co ważne, wraz z upływem czasu zmienia się również sposób funkcjonowania naskórka – jego odnowa zwalnia, a gruczoły łojowe produkują mniej sebum. Skóra więc łatwiej traci wodę i staje się bardziej podatna na przesuszenie, a jej funkcje ochronne słabną. 

Co wpływa na starzenie się skóry? Czynniki wewnętrzne i zewnętrzne 

Proces starzenia się skóry przebiega dwutorowo. Wśród czynników starzenia się skóry można wyróżnić zarówno starzenie wewnątrzpochodne, jak i zewnątrzpochodne, czyli naturalne zmiany zachodzące wraz z wiekiem oraz działanie czynników zewnętrznych. Na pierwsze składają się m.in. uwarunkowania genetyczne, zmiany hormonalne i stopniowe zmiany w funkcjonowaniu komórek, na drugie – czynniki środowiskowe i związane ze stylem życia: przede wszystkim promieniowanie UV (zarówno UVA, jak i UVB), zanieczyszczenia powietrza, dym tytoniowy, przewlekły stres, niedobór snu i sposób odżywiania. Co ważne – starzenie wewnątrzpochodne i zewnątrzpochodne zachodzą równolegle, a ich efekty nakładają się na siebie. 

Starzenie wewnątrzpochodne – mechanizmy komórkowe 

Podział komórek pozwala skórze na regenerację i odbudowę, ale wraz z wiekiem proces przebiega mniej sprawnie. Jednym z mechanizmów, które mają tu kluczowe znaczenie, jest skracanie się telomerów – końcowych fragmentów chromosomów, które pomagają chronić je podczas podziałów komórkowych. Przy każdym kolejnym podziale telomery stają się coraz krótsze, a gdy osiągną krytyczną długość, komórka traci zdolność do dalszych prawidłowych podziałów. 

W kontekście procesu starzenia się skóry istotna jest jednak nie tylko zdolność komórek do podziałów, ale także to, jak sprawnie radzą sobie one z uszkodzonymi i zużytymi elementami. W tym pomaga autofagia – naturalny proces, dzięki któremu zbędne składniki są rozkładane, a część powstałych z nich materiałów może zostać ponownie wykorzystana. Z jego sprawnością powiązany jest NAD⁺ – koenzym obecny w każdej komórce, uczestniczący w procesach związanych z produkcją energii komórkowej i naprawą DNA. Z wiekiem zmienia się zarówno sama sprawność autofagii, jak i dostępność NAD⁺, co utrudnia komórkom walkę z uszkodzeniami. To przekłada się na stopniowe osłabienie skóry oraz na widoczne na jej powierzchni zmiany.  

Co przyspiesza starzenie skóry? 

Jednym z najważniejszych zewnętrznych czynników starzenia się skóry jest promieniowanie UV. Jego działanie nie ogranicza się do powierzchni skóry – promieniowanie UVA dociera do skóry właściwej, gdzie oddziałuje m.in. na fibroblasty i włókna kolagenu i elastyny oraz tkankę łączną. Pod wpływem UV zwiększa się również powstawanie reaktywnych form tlenu, co nasila stres oksydacyjny – stan, w którym ilość reaktywnych cząsteczek, w tym wolnych rodników, przewyższa możliwości komórek do ich neutralizowania. Ich nadmiar może uszkadzać DNA, białka i lipidy komórek skóry, utrudniając jej prawidłowe funkcjonowanie i regenerację. Przy regularnej ekspozycji na promieniowanie UV uszkodzenia kumulują się, co z czasem prowadzi do zmarszczek, przebarwień, utraty elastyczności i innych zmian związanych z fotostarzeniem.  

To, co przyspiesza starzenie skóry, obejmuje także inne czynniki środowiskowe: dym tytoniowy oraz zanieczyszczenia powietrza, takie jak smog, mogą zwiększać stres oksydacyjny i dodatkowo obciążać skórę. Wśród czynników związanych ze stylem życia wymienia się również przewlekły stres, niedobór snu czy nieprawidłową dietę. Przy długotrwałym oddziaływaniu mogą one utrudniać skórze prawidłową regenerację i sprzyjać nasilaniu się zmian związanych ze starzeniem.

Jak zmienia się skóra z wiekiem i jakie są pierwsze objawy starzenia się skóry?

Nie ma jednego granicznego momentu, w którym pojawiają się oznaki starzenia. To, jak zmienia się skóra z wiekiem, zależy m.in. od uwarunkowań genetycznych, zmian hormonalnych i ekspozycji na czynniki środowiskowe. Dlatego proces starzenia się skóry przebiega różnie – dwie osoby w tym samym wieku mogą mieć skórę w zupełnie innej kondycji. 

Pierwsze objawy starzenia się skóry bywają bardzo subtelne. Pojawia się większa suchość, szorstkość i uczucie napięcia, a drobne linie stają się bardziej widoczne. Wraz z upływem czasu coraz wyraźniejsze stają się zmiany związane ze strukturą skóry – utrata jędrności i elastyczności sprawia, że skóra jest mniej sprężysta, zmarszczki się pogłębiają, a owal twarzy stopniowo opada. Mogą pojawić się również wyraźniejsze przebarwienia i zmiany naczyniowe. 

Jak opóźnić proces starzenia się skóry? 

Procesu starzenia się skóry nie da się zatrzymać, ale można ograniczać wpływ czynników, które go przyspieszają oraz wspierać jej naturalne mechanizmy ochronne.  

Ochrona przed promieniowaniem UV i nawyki, które mają znaczenie 

Jednym z najważniejszych sposobów na ograniczenie przedwczesnego starzenia jest regularna fotoprotekcja. Promieniowanie UV może uszkadzać DNA komórek skóry, zwiększać stres oksydacyjny, powodować przebarwienia i przyspieszać degradację struktur odpowiedzialnych za jędrność i elastyczność. Dlatego ochrona przed UVA i UVB powinna być stałym elementem pielęgnacji, a nie tylko reakcją na intensywne nasłonecznienie. Duże znaczenie ma również styl życia: odpowiednia ilość snu, zbilansowana dieta i unikanie palenia tytoniu pomagają ograniczać dodatkowe obciążenia, z którymi skóra musi radzić sobie każdego dnia.  

Składniki aktywne dopasowane do mechanizmów starzenia 

Jedną z najlepiej poznanych grup składników wspierających pielęgnację przeciwstarzeniową są retinoidy, czyli pochodne witaminy A – ich działanie wiąże się m.in. ze wspieraniem syntezy kolagenu oraz poprawą struktury skóry. Ważne miejsce w pielęgnacji skóry z objawami starzenia zajmują również antyoksydanty: witamina C pomaga neutralizować wolne rodniki, wspiera syntezę kolagenu i może ograniczać powstawanie przebarwień, natomiast witamina E chroni lipidy komórkowe przed utlenianiem. Ich obecność w pielęgnacji ma więc znaczenie nie tylko dla wyglądu skóry, ale również dla ograniczania skutków stresu oksydacyjnego.  

Smart aging – nowe podejście do pielęgnacji skóry 

Współczesna pielęgnacja przeciwstarzeniowa odchodzi od myślenia o starzeniu wyłącznie przez pryzmat zmarszczek czy utraty jędrności. Podejście smart aging, w odróżnieniu od klasycznego anti-ageingu, zwraca uwagę przede wszystkim na procesy zachodzące w skórze, które wpływają na jej zdolność do regeneracji, ochronę i utrzymanie dobrej kondycji. Celem nie jest więc zatrzymanie upływu czasu, ale wspieranie skóry w zachowaniu jej jakości możliwie długo – poprzez ochronę przed czynnikami przyspieszającymi starzenie oraz pielęgnację odpowiadającą na jej zmieniające się potrzeby. 

Właśnie z taką myślą w Laboratorium Oio Lab powstała formuła Intercellular – serum nowej generacji, opracowane w oparciu o badania nad epigenetyką i metabolizmem komórkowym. Jego formuła łączy w sobie trzy pionierskie systemy longevity, które wspierają procesy związane z długofalową kondycją skóry. RejuveNAD™ – botaniczny składnik pozyskiwany z organicznych kiełków słonecznika – wspiera wzrost poziomu NAD⁺, komórki macierzyste z nasion granatu zawierające prekursory urolityny A, wspierają ochronę przed stresem oksydacyjnym i pomagają utrzymać bardziej jednolity koloryt. Formułę serum do twarzy Intercellular dopełnia Oio Lab Longevity Complex™ ze spermidyną wspierającą autofagię, komórkami macierzystymi tuberozy i składnikami wspierającymi mikrokrążenie oraz transport substancji aktywnych – z myślą o długofalowej kondycji skóry.